ทุกวันนี้ มีการสอนศีลธรรมจริยธรรมที่บอกแค่ว่าคนเรา ควร เป็นอย่างไรมากเกินไป และผลที่ได้นั้นไม่เป็นที่น่าพอใจเลย ที่เห็นมากที่สุด คือ การหลับหูหลับตาปฏิบัติตามหลักศีลธรรมแบบทื่อๆ หรือไม่ก็ต่อต้านศีลธรรมแบบไม่มีเหตุมีผล บางส่วนก็ทำแบบกระพร่องกระแพร่งแล้วตามมาด้วยการตำหนิตนเอง

น่าเสียดายที่หลักศีลธรรมทางพระพุทธศาสนาก็มักจะสอนกันทำนองนี้ด้วย อาตมามักได้ยินคำอธิบายศีลห้าว่าเป็นข้อห้ามห้าประการ ทั้งๆ ที่ในพระธรรมคำสอนของพระพุทธองค์ไม่เคยปรากฏความคิดเรื่อง ข้อห้าม ตรงไหนเลย

แท้จริงแล้ว เราพึงสมาทานศีลห้าเป็นเครื่องฝึกตนหรือศึกษาว่าเราจะเกี่ยวข้องสัมพันธ์กับโลกที่เราอยู่รวมทั้งคนรอบข้างอย่างไร ตามหลักพระธรรมวินัย การงดเว้นจากความประพฤติบางอย่างเพราะกลัวจะถูกลงโทษหรืออยากได้รางวัล ไม่ใช่หลักศีลธรรมอันแท้จริง

หากจะให้ศีลธรรมอันแท้จริงเกิดขึ้นได้ เราต้องมีแรงบันดาลใจจากหลักการพื้นฐาน นั่นคือ เราจะเข้าถึงศักยภาพสูงสุดของมนุษย์ได้ด้วยการละบาป บำเพ็ญกุศล และชำระจิตใจให้ผ่องใสเท่านั้น

ธรรมะคำสอน โดย พระอาจารย์ชยสาโร