พูดร้ายคือการทิ่มแทงผู้อื่นด้วยปาก

ในบาลีเขาจัดปากไว้คือหอกชนิดหนึ่ง
ซึ่งทิ่มแทงคนเจ็บปวด
ยิ่งกว่าหอกตามธรรมดา
เพราะฉะนั้นอย่าเป็นผู้กล่าวร้าย
คือการใช้หอกปากทิ่มแทงผู้อื่น
.
พุทธทาสภิกขุ
.
.
.
หมายเหตุเพิ่มเติม

วจีกรรม 4 (การกระทำทางวาจา — verbal action)
.
1. มุสาวาท (การพูดเท็จ — false speech)
2. ปิสุณาวาจา (วาจาส่อเสียด — tale-bearing; malicious speech)
3. ผรุสวาจา (วาจาหยาบ — harsh speech)
4. สัมผัปปลาปะ (คำพูดเพ้อเจ้อ — frivolous talk; vain talk; gossip)
.
.
วจีกรรม ๔ ซึ่งพระผู้มีพระภาคตรัสว่า
.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย
ความวิบัติอันเป็นโทษ
แห่งการงานทางวาจา ๔ อย่าง
มีความตั้งใจเป็นอกุศล
ย่อมมีทุกข์เป็นกำไร
มีทุกข์เป็นวิบาก อย่างไร

ดูกรภิกษุทั้งหลาย บุคคลบางคนในโลกนี้เป็นผู้ #พูดเท็จ คือ เขาอยู่ในสภา ในบริษัท ในท่ามกลางญาติ ในท่ามกลางเสนา หรือในท่ามกลางแห่งราชสกุล ถูกผู้อื่นนำไปเป็นพยานซักถามว่า มาเถิดบุรุษผู้เจริญ ท่านรู้สิ่งใด จงพูดสิ่งนั้น

บุคคลนั้นเมื่อไม่รู้ กล่าวว่ารู้
หรือเมื่อรู้ก็กล่าวว่าไม่รู้
เมื่อไม่เห็นก็กล่าวว่าเห็น
หรือเมื่อเห็นก็กล่าวว่าไม่เห็น

เป็นผู้กล่าวเท็จทั้งรู้
เพราะเหตุแห่งตนบ้าง
เพราะเหตุแห่งผู้อื่นบ้าง
เพราะเหตุเห็นแก่อามิสเล็กน้อยบ้าง
ด้วยประการดังนี้ ๑

ข้อต่อไปคือ

เป็นผู้ #พูดส่อเสียด
คือ ฟังข้างนี้แล้วไปบอกข้างโน้น
เพื่อทำลายคนหมู่นี้
หรือฟังข้างโน้นแล้วมาบอกข้างนี้
เพื่อทำลายคนหมู่โน้น
ยุยงคนทั้งหลายผู้สามัคคีกันให้แตกกัน

หรือส่งเสริมคนทั้งหลายผู้แตกกันแล้ว
ชอบความแยกกัน
ยินดีในความแยกกัน
เพลิดเพลินในความแยกกัน
กล่าวแต่คำที่ทำให้แยกกัน ๑

นี่คือเรื่องของวาจา ซึ่งแสดงให้เห็นว่า มีความวิจิตรมาก ในเรื่องของวาจาที่ไม่จริง เป็นคำพูดเท็จก็อย่างหนึ่ง คือเรื่องไม่จริงเลยก็กล่าวได้ นั่นเป็นเพราะอกุศลจิต ซึ่งไม่เห็นโทษของวจีกรรม

แต่ทางวาจา ไม่ได้มีแต่เพียงการพูดเท็จ ยังมีการพูดส่อเสียดเพื่อทำลายคนหมู่นี้ หรือเพื่อทำลายคนหมู่โน้น หรือส่งเสริมคนทั้งหลายผู้แตกกันแล้ว ชอบความแยกกัน ยินดีความแยกกัน เพลิดเพลินในความแยกกัน

ไม่น่าสนุกเลยที่จะเห็นคนแตกแยกความสามัคคี แต่ผู้ที่มีอกุศลจิต ก็ยังพอใจที่จะเห็นความแตกแยก จนกระทั่งยุยงคนทั้งหลายผู้สามัคคีกันให้แตกกัน แล้วก็เพลิดเพลินในความแยกกัน

นี่ก็แสดงให้เห็นการสะสมของอกุศลซึ่งสามารถจะกระทำอกุศลกรรมได้ทั้งทางกาย และทางวาจา

นอกจากนั้นสำหรับวจีกรรมที่ควรจะพิจารณา คือ

เป็นผู้พูด #คำหยาบ คือ กล่าววาจาที่หยาบคาย กล้าแข็ง เดือดร้อนผู้อื่น เสียดสีผู้อื่น ใกล้ต่อความโกรธ ไม่เป็นไปเพื่อสมาธิหรือความสงบของจิต ๑

ถ้าสติปัฏฐานไม่เกิด อาจจะไม่สังเกตวาจาในขณะนั้นว่า หยาบคายหรือว่ากล้าแข็ง หรือว่าเดือดร้อนต่อผู้อื่น เสียดสีผู้อื่น หรือใกล้ต่อความโกรธ เมื่อได้ยินได้ฟังแล้วก็ทำให้คนอื่นไม่สบายใจ

วจีกรรมประการที่ ๔ คือ

เป็นผู้ #พูดเพ้อเจ้อ คือ กล่าวไม่ถูกกาล กล่าวไม่จริง กล่าวไม่อิงอรรถ ไม่อิงธรรมไม่อิงวินัย กล่าววาจาที่ไม่มีหลักฐาน ไม่มีที่อ้างอิง ไม่มีที่สิ้นสุด ไม่ประกอบด้วยประโยชน์ โดยกาลอันไม่ควร ๑

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ความวิบัติอันเป็นโทษแห่งการงานทางวาจา ๔ อย่าง มีความตั้งใจเป็นอกุศล ย่อมมีทุกข์เป็นกำไร มีทุกข์เป็นวิบาก อย่างนี้แล ฯ
.
#สงบเย็นและเป็นประโยชน์ #90ปีสวนโมกขพลาราม #สวนโมกข์กรุงเทพ