ถ้าว่ามนุษย์มีธรรมะจริงแล้ว การเบียดเบียนสัตว์ก็จะไม่มี มนุษย์เอื้อเฟื้อ เมตตา อารี แก่สรรพสัตว์ สรรพสัตว์ก็ได้รับความสงบสุข นี่ก็เป็นสิ่งที่จะต้องระลึกอยู่ในใจด้วยเหมือนกัน ว่าขอให้เราทุกคนจงเมตตา ปราณีแก่สัตว์ แม้สัตว์ตัวเล็กตัวน้อย สัตว์เดรัจฉาน มันก็เป็นเพื่อนทุกข์ เพื่อนเกิด เพื่อนแก่ เพื่อนเจ็บ เพื่อนตาย มันไม่ต้องการจะมีความทุกข์ด้วยเหมือนกัน

อยากจะพูดไปถึงกับว่าแม้ต้นไม้ มันก็รู้จักกลัวตาย แต่มันเป็นของละเอียดเกินไปบางคนมองไม่เห็นแล้วก็จะไม่เชื่อ ขอให้เชื่อไปในทำนองว่าบรรดาสิ่งที่มีชีวิตแล้วจะต้องมีความรู้สึก และความรู้สึกอันนั้นมันอยู่ที่ความรู้สึกอยากจะรอดชีวิตอยู่ แล้วก็ไม่อยากจะตาย ต้นไม้ทั้งหลายก็ต่อสู้โดยทุกวิถีทางที่พอเราจะสังเกตเห็นได้ ว่ามันต่อสู้เพื่อจะให้รอดชีวิตอยู่

ต้นไม้มันก็เป็นเพื่อนเกิด แก่ เจ็บ ตาย ของเราด้วย สัตว์ทั้งหลายที่เป็นสัตว์เดรัจฉาน ก็เป็นเพื่อนเกิด แก่ เจ็บ ตาย ของเราด้วย มนุษย์ทั้งหลายทั้งสิ้นก็เป็นเพื่อนเกิด แก่ เจ็บ ตาย ของเราด้วย

ความเป็นเพื่อนเกิด แก่ เจ็บ ตาย ซึ่งกันและกัน ไม่มีการเบียดเบียนกันนี้ เรียกว่า ธรรมะอันใหญ่หลวง เป็น สนันตนธรรม เรียกโดยภาษาบาลีว่า สนันตนธรรม เป็นธรรมที่มีมาแล้วตั้งแต่โบราณกาล จนกำหนดไม่ได้ว่ามันมีมาแต่ครั้งไหน ไม่มีใครได้บันทึกไว้หรือกำหนดไว้ กล่าวได้แต่เพียงว่าเก่าแก่ที่สุด

ความไม่เบียดเบียนซึ่งกันเป็นธรรมที่เก่าแก่ที่สุด แล้วก็เป็นธรรมที่สูงสุดด้วย ในประเทศอินเดียเขาถือไว้เป็นหลักไม่จำกัดว่าเป็นของศาสนาไหน ถือไว้เป็นหลักตรงกันหมดว่า อหิงสา ปรโมธัมโม ความไม่เบียดเบียน เป็น บรมธรรม ถือกันมาอย่างนี้

ทั้งหมดทุกศาสนายอมรับมติอันนี้ ก็แปลว่าเป็น บรมธรรม จริงๆ เรียกว่าเป็น สนันตนธรรม คือ มีมาตั้งแต่ครั้งไหนก็ไม่มีใครทราบ ก็ต้องนับว่ามีมาตั้งแต่มนุษย์เริ่มรู้จักคิด รู้จักนึก รู้สึกว่าการไม่เบียดเบียนกันนั่นแหละเป็นสิ่งสูงสุด จึงยึดถืออันนี้เป็นหลักตลอดมา

ให้เรามานึกถึงข้อนี้แล้ว ก็จะตั้งจิตชนิดที่ว่าจะไม่มีความคิดเป็นไปเพื่อความเบียดเบียนแก่ผู้ใด ใช้คำว่า ไม่เบียดเบียนตนเอง ไม่เบียดเบียนผู้อื่น หมายความว่า ไม่กระทำให้ใคร #แม้แต่จะเพียงแต่ลำบาก แม้แต่เพียงได้รับความลำบากก็จะไม่กระทำ...อย่าว่าแต่ให้ถึงแก่ชีวิตเลย

พุทธทาสภิกขุ