มงคลอย่างยิ่งของชีวิต คือ การมีแบบอย่างอันงดงามให้เราเคารพนับถือและดำเนินรอยตาม ทว่าแบบอย่างที่ไม่ดีก็เป็นตัวอย่างที่ดีในอีกลักษณะหนึ่งได้เช่นกัน เป็นเรื่องธรรมดาที่เราจะรู้สึกหดหู่และรังเกียจ เวลาอยู่กับคนโลภ ทุจริต หยิ่งทะนง โหดร้ายและขี้โมโห แต่นักปฏิบัติธรรมพึงเตือนตนเองว่าปฏิกิริยาเช่นนั้นไม่ก่อประโยชน์อะไรเลย เราควรหันมามองจิตใจตนว่ามีกิเลสแบบเดียวกันแฝงอยู่ในตัวเราหรือไม่ เมื่อเห็นกิเลสน่ากลัวในตัวผู้อื่น เราพึงมุ่งมั่นถอดถอนกิเลสในตน ถึงแม้จะแก้กิเลสคนอื่นไม่ได้ แต่อย่างน้อยเราจะพากเพียรละกิเลสตนจนสุดกำลัง

ด้วยวิธีนี้ เราจะเห็นคนทุกคนเป็นครูสอนเรา เราอาจจะต้องขอบคุณคนที่ทำอะไรตามกิเลส เพราะช่วยเตือนเราว่า การรู้จักหลีกเลี่ยงกับดักของกิเลสเป็นเรื่องสำคัญเพียงใด

ธรรมะคำสอน โดย พระอาจารย์ชยสาโร
แปลถอดความ โดย ปิยสีโลภิกขุ