การปล่อยวางสำคัญ เพราะถึงที่สุดแล้วเราต้องปล่อยวางทุกอย่าง คนเราเมื่อจะตายมันเอาไม่ได้สักอย่าง แม้แต่ร่างกาย แม้แต่ลมหายใจ แม้แต่คนรัก ทรัพย์สมบัติมีกี่อย่าง โฉนดที่ดินมีกี่ร้อยแปลงก็ต้องปล่อยต้องวางให้หมด เงินมีกี่ร้อยล้านก็ต้องวาง เพราะถ้าไปยึดเอาไว้ทำใจไม่ได้เนี่ย ไอ้ทรัพย์สมบัตินั่นแหละ มันจะทำให้เราเนี่ยตายไม่สงบ คอยห่วงมัน ดิ้นรนนึกถึงมัน

บางทีตายไปแล้วก็ยังยังไม่ยอมนะ เคยไปเยี่ยมยายคนนึง อาตมาไม่รู้จักหรอก แต่ว่ามักจะพาคนไปเป็นจิตอาสาเยี่ยมคนป่วยตามโรงพยาบาล ก่อนไปเยี่ยมนะ หมอก็มาบอกว่าเนี่ยคนไข้คนเนี่ยอาการหนักแล้ว แล้วหมอเองก่อนหน้านั้นหนึ่งวัน ก็บอกให้คุณยายคนเนี่ยปล่อยวางนะ ปล่อยวางเรื่องลูก ปล่อยวางเรื่องลูกหลาน พอบอกให้ปล่อยวางเรื่องทรัพย์สมบัติเนี่ย แกนี่หน้านิ่ว คิ้วขมวดเลย เหมือนกับไม่ยอมรับ นั่นคือ 1 วันก่อนที่อาตมาจะไปเยี่ยม

พออาตมาไปเยี่ยมตอนบ่ายก่อนไปเยี่ยม หมอก็มาบอกว่า เมื่อตอนเช้าเนี่ยมีเพื่อนบ้านกระหืดกระหอบมา มาเยี่ยมยายคนเนี้ย เพื่อนบ้านบอกว่าที่มาเยี่ยมเพราะว่า แกไปหา แกไปทวงเงิน ยืมเงินไว้หลายปีแล้วไม่คืนสักที ตัวอยู่โรงพยาบาลนะ แต่ว่าส่งจิตไปหานะ เข้าใจมั้ย ไปเห็น ไปเห็น ยายนี้มาทวงเงิน ยังไม่ตายเลยนะ แต่ว่าส่งจิตไป แกก็เลยรีบมานะ เพื่อบอกว่าจะคืนเงินละ แสดงว่าแกห่วงเรื่องเงินมาก เรื่องหนี้มาก จะตายอยู่แล้วนะ ยังไม่ยอม ยังไม่ยอมปล่อยวาง หวงเงิน

อันนี้แสดงว่าแก "เป็นของเงิน" ไปแล้วนะ ไม่ใช่ "เงินเป็นของแก" แกเป็นของเงิน แกถึงวางไม่ได้ ถ้าเงินเป็นของเรานะ เราวางได้ทุกเวลา แต่ถ้าเราเป็นของเงินเมื่อไหร่ เงินมันก็จะพยายามสั่งให้เราทำโน่นทำนี่ เช่นสั่งจิตให้ไปทวงเงินจากเพื่อนบ้าน เงินมันสั่งนะ เงินมันสั่งจิตของคุณยายให้ไปทวงเงิน แกก็คิดว่าเงินเป็นของแกนะ แต่ที่จริงแกเป็นของเงิน จะตายแล้วเนี่ยยังห่วงเงิน

คนเราเวลาจะตายเนี่ย ควรทำใจสบายปล่อยวาง เงินจะมีกี่มากน้อยก็ชั่งมัน เพราะถ้าไปห่วงมัน ตอนจะตายก็ไม่สงบ ทุรนทุราย ตายไปก็ไปอบาย

มีเรื่องเล่ามากมายนะเป็นประเภทว่าหวงทรัพย์แล้ว ตายไปก็ไปเป็น ไปวนเวียนอยู่แถวนั้นแหละ ในสมัยพุทธกาลก็มีพราหมณ์คนนึงนะ แกก็รวยนะ พอตายก่อนจะตายแกก็นึกถึงทรัพย์สมบัติ พอตายปุ๊ปนี่ไปเกิดเป็นหมานะเฝ้าทรัพย์วนเวียนอยู่ในบ้านนั้นแหละ เนี่ยเพราะหวงเงินนะ เพราะปล่อยให้เงินมาเป็นนายเหนือเราแทนที่จะได้ไปสู่สุขคติ

เงินทองที่มี แทนที่จะใช้เพื่อส่งทำความดี เพื่อหนุนส่งให้เราได้ไปสุขคติ ไม่เพียงแค่สุขสบายในชาตินี้ แต่ว่าไปเสวยสุขสมบัติในภพหน้า แต่เพราะหวงแหนเงิน ยอมให้เงินมาเป็นนาย สุดท้ายก็ไปเกิดเป็นหมานะ เฝ้าทรัพย์สมบัติ

พระบางรูปก็เป็นห่วงจีวร จีวรใหม่ได้มา สมัยก่อนจีวรเป็นของหายาก จึงมีประเพณีทอดผ้าป่า ทอดกฐิน พวกนี้เป็นเรื่องผ้าทั้งนั้น เพราะว่าผ้าหายาก พระปกติก็ต้องไปเก็บเอามาจากป่าช้า สุสาน ได้จีวรใหม่มาก็ถือว่าเป็นโชค ก็ดีใจ แต่ยังไม่ทันจะได้ห่มจีวรนั้น ก็เกิดตาย จิตเนี่ยนึกถึงจีวร ก็เลยไปเกิดเป็นเลน อยู่ในจีวรนั้นแหละ อันนี้ก็เรียกว่ายอมให้จีวรมาเป็นนาย เหนือจิตใจของตน

ดังนั้น ถ้าเกิดว่าเราเจอความพลัดพรากสูญเสีย ก็ให้นึกว่าเค้ามาฝึกให้เราปล่อยวาง เพราะว่าวันหน้าจะต้องเจอหนักกว่านี้ หรือวันหน้าจะต้องปลดปล่อย ปล่อยวางทุกสิ่งทุกอย่าง ถ้าเราคิดแบบนี้ มันก็ทำให้เรามีความพร้อมมากขึ้น ถึงเวลาที่จะต้องเจอความพลัดพราก เออ...ธรรมดา สุดท้ายความตายก็ต้องพิจารณาหรือระลึกอยู่เสมอ เรามีความตายเป็นธรรมดา จะละเว้นความตายไปไม่ได้ ระลึกอยู่เสมอเนี่ยไม่ใช่การแช่งนะ มันเป็นการระลึกเพื่อที่จะทำให้เราเนี่ยกลัวตายน้อยลง แล้วก็พร้อมที่จะเผชิญกับมัน

ข้อธรรม คำสอน พระไพศาล วิสาโล

เรื่อง คาถาดับทุกข์
ถอดคำบรรยาย ลลิดา บุญมานะ
ฟัง https://soundcloud.com/suan-mokkh/xnhw2srrkc0y