คาถาพระสุนทรีวาณี
อรุณสวัสดิ์ค่ะ
เช้านี้ มีคาถา มามอบให้ มีชื่อว่า "คาถาพระสุนทรีวาณี” ดังนี้
มุนินฺทวทนมฺโพช- ... คพฺภสมฺภวสุนฺทรี
สรณํ ปาณินํ วาณี .... มยฺหํ ปีณยตมฺมนํ
คาถานี้ เป็นบทปณามคาถาในคัมภีร์สุโพธาลังการ
----------------
ปณามคาถา (หรือประณามคาถา) คือ บทร้อยกรองภาษาบาลี ที่ใช้สำหรับแสดงความเคารพนอบน้อม หรือเรียกว่าเป็นการไหว้ครู ก่อนเริ่มแต่งคัมภีร์ทางศาสนา เช่น อรรถกถา หรือบทสวดสรรเสริญ พระรัตนตรัย (รตนัตตยัปปณามคาถา) เป็นต้น
----------------------------------
ขอนำคำแปลและคำอธิบาย "คาถาพระสุนทรีวาณี” (อ้างอิงจาก ท่านอาจารย์นาวาอากาศเอก แย้ม ประพัฒน์ทอง) ดังนี้
พระวาณี คือพระสัทธรรมอันงดงาม สมภพในห้องแห่งบงกช กล่าวคือพระโอษฐ์ของพระจอมมุนี เป็นที่พึ่งแห่งปาณชาติทั้งหลาย โปรดยังใจของข้าพระองค์ให้เอิบอิ่ม เทอญ.
-------------------------
ปาณชาติ คือ สิ่งที่มีลมหายใจ หมายถึง สัตว์ที่มีชีวิต
วาณี แปลว่า ถ้อยคำ ภาษา หรือเจ้าแม่แห่งวาจา
หมายถึง ถ้อยคำ คำพูด หรือภาษาที่ใช้สื่อสาร
--------------------------------------
คาถาบทนี้ ท่านผู้รจนา (แต่ง) มีความมุ่งหมายที่จะรจนาคัมภีร์อลังการ อันเป็นเหตุแห่งความเอิบอิ่มใจ ซึ่งจะบังเกิดอย่างสมบูรณ์ได้นั้น ต้องมีพระสัทธรรม กล่าวคือพระปริยัติ อันอาศัยโลกุตรธรรมเป็นอารมณ์ จึงกล่าวประณามพระธรรมรัตนะ อย่างเดียว .....
แต่ความเลื่อมใสในพระธรรมเจ้านั้นก็ย่อมสำเร็จแม้ในพระพุทธเจ้าและพระอริยสงฆเจ้า เพราะไม่พรากกันได้ ..... ฉะนั้นจึงเป็นอันว่าท่านผู้รจนา ได้แสดงการประณามพระรัตนตรัยด้วยความหมายอันครบถ้วน
------------------------
พระสุนทรีวาณี (เทพธิดาแห่งพระไตรปิฎก)
ในคติความเชื่อของศาสนาพุทธในประเทศไทย "พระสุนทรีวาณี" เป็นบุคลาธิษฐาน (รูปสมมติ) ของพระธรรมและพระไตรปิฎก มีลักษณะเป็นเทพธิดาประทับอยู่บนดอกบัว ผู้คนนิยมกราบไหว้ บูชาเพื่อขอพรด้านสติปัญญาและโชคลาภ
---------------------------
เอวํ โหตุ
นิษวัเ